Terugblik met een rugzak vol dankbaarheid
Geen afscheidsborrel, maar een viering in Mannus style
De foto’s zijn gemaakt door Julia Koene van ExpEx Amsterdam. Bekijk meer van haar werk op @juulko.photodesign.
Een klassieke afscheidsborrel voelde niet passend. Na twaalf jaar als een van de drijvende krachten achter en het gezicht van Stichting ExpEx, heeft Mannus het stokje overgedragen aan Janet. Maar hij blijft op de achtergrond betrokken en blijft bijvoorbeeld onze training geven. Dus we kozen we voor een viering, om de afgelopen periode met elkaar te markeren.
We deden dit in ExpEx en Mannus style: met een community-samenkomst bij een sociale onderneming. Met bio, vegan, glutenvrije en lactosevrije hapjes én snacks voor de hulphonden, zodat iedereen op eigen wijze mee kon smikkelen.
Fietje, die ExpEx heeft gestart, haalde herinneringen op, voorzitter Hannah gaf een spoken word, Jason een liefdevolle roast en Mohini toonde een diashow met ingezonden foto’s. Hieronder delen we passages van de speeches.
Herinneringen ophalen vanaf het prille begin met oprichter Fietje
Fietje, die aan de wieg stond van ExpEx, nam de aanwezigen mee terug naar het begin. Niemand kon beter terugblikken dan zij, want zij was erbij vanaf dag één en zag Mannus de afgelopen jaren groeien en bloeien.
Jij bent het voorbeeld geworden van wat wij met ExpEx voor ogen hadden. Jongeren die doorgroeien als co-trainer, trainer, coördinator, workshopleider enz. Dat begon in 2013, toen hadden Thijs en ik het voor elkaar dat Bureau Jeugdzorg Gorinchem de eerste ExpEx training wilde geven aan jongeren die van hen hulp hadden gehad.
De eerste training maakte jullie meteen een statement door de toiletten af te plakken en de code van het gebouw aan de jongeren te geven. Als je vertrouwen geeft, krijg je het ook terug. De gedragsdeskundige van Bureau Jeugdzorg die per se bij de training wilde zijn, schrok de eerste les, omdat ze daar meer hoorde van de jongeren, dan in alle jaren daarvoor.
De term hoopverlener die jij inbracht heeft enorm geholpen om draagvlak/enthousiasme te krijgen bij de jongeren en bij de instellingen/medewerkers/gemeenten. Ervaringsdeskundige jongeren geven andere jongeren hoop dat je ondanks een rot jeugd, wat van je leven kan maken en kan helpen de hulp te verbeteren, zodat andere jongeren niet mee hoeven te maken wat jij hebt meegemaakt. Jongeren die de training volgden kregen hoop van jou, je leefde het voor.
Hulpverleners waren soms lastig te overtuigen dat jongeren met ervaring een goede expertise konden opbouwen om te helpen de hulp te verbeteren. Terwijl veel hulpverleners zelf ervaring hebben waardoor ze ook kiezen om de hulpverlening in te gaan. Jij bedacht het beeld van “de rugzak”, die wij allemaal hebben en die gevuld is met onze persoonlijke en professionele ervaringen en onze eigenschappen. Ook hulpverleners en bestuurders hebben een rugzak. Jij liet mensen nadenken over hun eigen rugzak en wat daarin zat waar ze jongeren mee konden helpen.
Je hebt veel voor ExpEx betekend doordat je onderwerpen graag agendeert en van actievoeren houdt. Samen met o.a. Jason streed je voor het afschaffen van gesloten jeugdzorg en zette je de Big 5 en liefdevolle jeugdzorg op de politieke agenda. Met de FNV vocht je voor hervormingen in de jeugdzorg en een plek voor ervaringsdeskundigheid in de CAO. En bij de VVED vertegenwoordigde je jongeren voor het beroepscompetentieprofiel voor professionele ervaringsdeskundigen.
Jij hebt ook altijd benadrukt dat we een community moeten zijn. Ik noemde dat liever een familie. Veel Experienced Experts hebben niet zo’n goede of een ingewikkelde relatie met hun familie. Jij had ook behoefte aan een zelfgekozen familie. Als ExpEx blijf je altijd bij de ExpEx familie horen als je dat wil. En de familie was soms ook ingewikkeld, net als een gewone familie, met lastig broers en zusjes. En ik hoop dat je levenslang verbonden blijft aan je zelfgekozen en gecreëerde ExpEx-familie.
Je was een echt gelijkwaardig maatje in de strijd om ervaringsdeskundigheid en ExpEx op de kaart te zetten in de jeugdzorg.
Fietje Schelling
Voorzitter Hannah schoot haar pijlen raak met een spoken word speech
Voorzitter Hannah vatte in een spoken word wat moeilijk te vangen is: wie Mannus is en wat hij heeft betekend. Met haar rake woorden kreeg ze de zaal stil.
Als eerste ExpEx.
En vanaf toen al die spin in een alsmaar groeiend web
van rollen, van petten -en geloof me, dat waren er nooit één of twee-
maar ontelbare facetten.
Je schoot je Cupido-pijlen raak —
tussen mensen, tussen ideeën, tussen werelden
die elkaar anders niet hadden gezien.
Weg van de oppervlakte, maar naar de echte menselijke laag:
Wat is er nodig om de ruimte te krijgen om te zijn
En welke privileges zijn je daarbij gegund. Maar wel of niet gekregen.
Liefdevolle jeugdhulp zette je neer als speerpunt.
Want hulpverlenen, zei je, gaat niet over helpen.
Het gaat over hoop verlenen.
Niet met maar één doel: het verbeteren van de jeugdzorg.
Maar ook het verbeteren van hoe we kijken, hoe we luisteren, hoe we elkaar serieus nemen.
Je liet zien dat jezelf zijn -hoe extra, hoe anders ook-
geen belemmering is, maar een kracht.
Dat je mag opvallen. Dat je mag zeggen wat je vindt.
“Ons manusje van alles is straks niet meer van alles: de ExpEx-encyclopedie, Cupido, aanjager, mentor, grote broer en soms werktherapeut.”
Hannah Hollestelle
Speech van Mannus zelf over een rugzak vol dankbaarheid
Het was aan Mannus zelf om het woord te nemen. En dat deed hij op zijn eigen manier, met een rugzak vol dankbaarheid. Mannus begon zijn dankwoord dan ook met een song, de metafoor van de rugzak. Luister op YouTube of Spotify.
Twaalf jaar geleden begonnen we met ExpEx. Dat lijkt lang. Maar als we beseffen dat de grondleggers van ons vak nog leven -zoals Wilma Boevink, die ooit als eerste cliënt in haar eentje op een congres van psychiaters stond en werd afgewezen- dan zijn we eigenlijk nog maar net begonnen. Toen wij twaalf jaar geleden aan dit avontuur begonnen, hadden we geen stappenplan. Geen blauwdruk. Wel voorbeelden uit de GGZ. En wat we hadden, was onze eigen rugzak.
Die rugzak was mijn startpunt. Wat eerst voelde als ballast, leerde ik stap voor stap om te buigen naar kennis en betekenis en werd voor mij richtinggevend. En telkens weer zag ik jongere collega’s hun eigen rugzak openen om anderen te inspireren. We hebben laten zien dat die rugzak geen last hóéft te zijn, maar een bron van wijsheid. Een bron waar anderen steun, hoop en erkenning uit halen. En we hebben professionals uitgedaagd en systemen bevraagd die te lang de stem van de jeugd hebben gemarginaliseerd.
In twaalf jaar heb ik veel zien gebeuren bij ExpEx. Een plek waar mensen gezien worden zoals ze zijn en ook zichtbaar veranderen. Mensen die van naam of geslacht veranderden. Die weggingen en weer terugkwamen. Die groeiden, struikelden, zich ontwikkelden. En ikzelf ook. Ik heb veel kansen gekregen — en samen hebben we anderen kansen gegeven. En ondanks mijn eigen bijzondere hechting ben ik toch lang bij ExpEx gebleven. Steeds weer ontstonden nieuwe acties, nieuwe vormen, nieuwe impact.
Ik neem niet alleen herinneringen mee, ik neem inzichten mee in mijn rugzak. Om er 3 uit te kiezen voor nu:
1 dat geen enkele rugzak te vol is om iets moois bij te dragen, zoals ik deze speech al begon
2 dat echte verandering nooit alleen van boven komt, maar van binnenuit; steeds meer eigen initiatieven van ExpEx zelf werden gestart
3 en dat verandering lang duurt. Een veranderkundige zei ooit tegen mij: echte verandering kost vijftien jaar. Dus: wees soms geduldig, maar blijf vooral ongeduldig.
En ik neem vooral dankbaarheid mee . Voor elk gesprek, elke uitdaging en elke overwinning. Dat we, naast zulke verschillende ervaringen een collectief zijn gebleven. En ik ben dankbaar voor hoe jullie mij en hoe we elkaar hebben gevormd. Bedankt voor het samen strijden en groeien.
“Een rugzak heeft twee hengsels. Een mooie metafoor
om te beseffen dat ik alles nooit alleen heb gedaan.”Mannus Boote
Toen ik een stap naar achteren deed, deed gelukkig Janet een stap naar voren. Ik heb alle vertrouwen in haar en alle anderen om met onze beweging de volgende stappen te laten zetten die nodig zijn. En dank aan ieders inzet van de afgelopen tijd, waardoor ik nu wat meer kan loslaten.
En daarom sloot hij zijn deel af met een spoken word over loslaten, geïnspireerd op uitspraken van Nelson Mandela. Luister deze ook op Spotify of YouTube.
Liefdevolle roast van mede-activist Jason
Jason kent Mannus als trainer, activist en vriend. En hij deed wat een goede vriend doet: hij roastte Mannus met zoveel liefde dat het eigenlijk gewoon een eerbetoon was. De minst beschamende passages zijn hieronder te lezen.
We leerden elkaar kennen in 2017. Ik moet zeggen dat je zo’n bijzondere energie had, dat ik meteen naar je opkeek. Je bent sociaal en intelligent. En ik dacht eigenlijk dat je te cool voor me was. Ik ben dan ook heel dankbaar dat je echt één van mijn dierbaarste naasten bent.
Je begon als mijn trainer, maar je bent inmiddels vooral mijn vriend.
Althans, jij mijn trainer? Jij probeerde mij aan te leren genuanceerder en coöperatiever te zijn. Zo dwong je me mee naar Hugo de Jonge toen ik zelf zeker wist dat het gesprek zinloos was. Je had gelijk. Het was niet helemaal zinloos. De bitterballen waren namelijk best goed.
Ik weet dat er niemand anders is die ik kan appen om over een paar dagen een presentatie in de Nieuwspoort te geven. Waar anderen daarvan in paniek raakten, ging jij er juist op aan. Ik weet dat jij altijd bereid bent je steentje bij te dragen, om te leren en te rellen.
“Je bent ook wel veel te laat. Maar je doet dat alsnog beter dan de gemiddelde hulpverlener met een cliënt die bijna 18 is.”
Jason Bughwandass
Ik denk dat stoppen als coördinator bij ExpEx ook een beetje is als stoppen met roken. Dat je een andere rol aanneemt zie ik dan ook niet als verlies. Ik weet dat je blijft, zij het in een andere vorm. En ik hoop dat die vorm gezonder is en recht doet aan jij als mens, maar ook jij als vader.
Mohini laat Mannus (en zijn verschillende haarstijlen) door de jaren heen zien
Tot slot kregen we van collegavriendin Mohini nog beelden te zien bij alle gedeelde verhalen. In haar diashow zagen we veel groepen die Mannus heeft getraind in verschillende jaren en regio’s. Ook toonde ze verschillende projecten waarin ze heeft samengewerkt met hem, zoals de ExpEx training voor jonge vluchtelingen en ervaringstheater. En ze benoemde zijn invloed op jongeren, hulpverleners en politici, om te benadrukken dat zijn input en ideeën voortleven via anderen.
“Je hebt zoveel jongeren en hun ervaringen in de spotlight gezet. Nu was het jouw moment om licht en warmte te voelen.”
Mohini Awadhpersad
*onderaan dit bericht vind je een gallerij met de highlights uit de diashow van Mohini die Mannus nog graag wil delen.
Afsluiting
Een rugzak hoeft nooit leeg te zijn om ruimte te maken voor iets nieuws. Mannus legde de zijne niet neer, hij gaf hem door. En bij ExpEx wordt er verder gedragen en verder gegroeid. Hij denkt er aan om de bijdrage van afscheidscadeau in te leggen voor een cursus trainingsacteren, wat hij ook weer bij de ExpEx training kan inzetten. Of een opleiding tot toezichthouder, aangezien in de jeugdwet is toegevoegd dat instellingen een inspanningsverplichting hebben om ervaringskennis een plek te geven in de Raad van Toezicht.
Dit is dus geen afscheid, maar een doorstart. Ben je benieuwd hoe de overdracht naar Janet verliep? In een openhartig duo-interview vertellen Mannus en Janet over de overgang van pionieren naar professionaliseren.
